Ortiganieuws

Plant in de kijker : Dovenetel – Lamium

Wanneer je nog op zoek bent naar een mooie bodembedekker in de tuin dan heb je hem nu gevonden. Lamium oftewel dovenetel. Het geslacht maakt deel uit van de lipbloemfamilie, wat je zeer duidelijk kan zien aan de fijne bloemetjes. Er maken zowel éénjarigen als vaste planten deel uit van dit geslacht.

De gewone witte dovenetel (lamium album) is de meest verspreide in Europa en vinden we op diverse plaatsen terug in het wild. Het blad lijkt zeer sterk op dat van brandnetel met dat verschil dat het geen mierenzuur bevat en dus niet prikt. De naam dovenetel is daarvan afkomstig:  de netel is doof, hij brandt dus niet. Andere varianten die we in het wild terugvinden zijn de gele dovenetel (Lamium Galeobdolon) en de paarse dovenetel (Lamium purpureum). Deze laatste komt tevens spontaan te voorschijn in de tuin.

Volgens de Griekse mythologie is Lamia album  eigenlijk het symbool van ontrouw van Zeus. Hij zou Hera bedrogen hebben met Lamia en uit wraak heeft Hera beide veranderd in een dove netel.

Het plantje is niet veeleisend en heeft een lange bloeitijd : van april tot oktober. Het zaad van de plant wordt door mieren verspreid dankzij het mierenbroodje. Dat is een zeer zoet deeltje aan het zaadje dat mieren aantrekt waardoor ze het verder gaan verplaatsen. Zij doen zich tegoed aan de zoete lekkernij zonder dat het zaadje hierdoor aangetast wordt. Het heeft wel van de kracht van de mieren gebruik gemaakt om zich te verplaatsen om zo weer op een ander plekje te kunnen groeien. De samenwerking in de natuur is toch echt wel mooi.

Het blad en de bloemetjes van alle soorten zijn eetbaar. Ze zijn bijzonder rijk aan mineralen. De bladeren smaken lichtjes bitter, de bloemen daarentegen zoet door de aanwezige nectar. Je kan ze verwerken in slaatjes of een tisane trekken van de blaadjes. Het is trouwens één van de weinige planten waarvan het blad niet verandert van smaak eens de plant in bloei staat, je kan dus blijven oogsten. Voor slaatjes is het jonge blad te verkiezen. Voor in een wokschotel of soep kan het wat ouder blad ook dienst doen.

In de kruidengeneeskunde wordt deze plant inwendig gebruikt ter verlichting van vrouwenkwalen. Het is tevens inzetbaar bij darmlast of ter ondersteuning van de luchtwegen.  Uitwendig kan je er een maceraat van maken of een extract om hiermee dan een zalf of crème te maken die vooral pijnstillend werkt.

Ik vind het plantje ook gewoon decoratief in de tuin. Ik heb de gewone paarse variant staan, maar tevens een aantal andere mooie cultivars:  Lamium maculatum “white nancy” en Lamium maculatum “beacon silver”. Beide zijn vaste planten met een zacht zilverbont blaadje. Ze woekeren niet en bloeien van april tot juli. Zeer goed winterhard.

Ben je toch nog op zoek naar een andere bodembedekker? Wel eigenlijk hebben heel wat planten de eigenschap om de bodem te bedekken. We denken vooral aan lage kruipende planten maar lavendel of kruiden zoals dragon zullen tevens de bodem in een mum van tijd verbergen. Zoek je toch iets lager bij de grond dan vind ik volgende planten ook bijzonder mooi en waardevol: lievevrouwebedstro (Gallium odoratum), kruipend zenegroen (Ajuga reptans) of vrouwemantel (Alchemilla vulgaris of mollis). De eerste is een echte schaduwplant en verdraagt moeilijk zon. De anderen kunnen dat wel aan.

Boeken als sfeermakers

Er zijn zo van die boeken die echte must haves zijn. Ze brengen als het ware sfeer in huis en in de boekenkast.  Toppers onder deze sfeermakers zijn voor mij persoonlijk steeds plantenboeken.

Het eerste boek dat ik graag even in de kijker wil zetten is Botanical style van Selina Lake. Ik kreeg de boekentip van een heel fijne vriendin en blogster Sarah  die heel veel bezig is vintage. Ze heeft een eigen blog Nuniya waarop je tevens de link terugvindt naar haar eigen vintage webshop waar ze sinds kort mee gestart is.

De auteur van het boek is een styliste die kan terugvallen op haar eigen craft skills zoals naaien, werken met bloemen en schilderen om haar extra inspiratie te geven.  Haar acht boeken over interieur en tuin behoren bij de best verkopende in de categorie.

Botanical style is eigenlijk een fantastisch mooi ‘lookbook’ dat direct een zeer frisse, natuurlijke sfeer oproept.

De auteur beschrijft 5 facetten van een botanische stijl voor in en rond het huis. Zo kan een  luchtige en delicate vintage style beroep doen op planten materialen door gebruik te maken van textiel en servies met diverse bloemenmotieven.  Een meer industriële loft-achtige stijl vraagt dan minder verfijnde bloemenmotieven maar eerder strakke groene planten als botanisch element.

Verder kan je ideeën opdoen over planten voor de tuin, hoe een serre sfeervol in te richten en staat er heel veel uitleg  in over kamerplanten. Wat mij tevens bijzonder aanspreekt aan het boek zijn de leuke DIY tips die je doorheen het boek kan vinden waaronder plantenkransen maken, hoe je met gedroogd plantenmaterial theelichthoudertjes maakt of hoe je vaasjes kan maken van diverse gerecycleerde materialen.

Een bijzonder origineel en aangenaam interieur boek waar ik op geregelde tijdstippen in terugblader om ideeën op te doen of gewoonweg omdat het mij een instant ontspannen gevoel geeft.

Het tweede boek waar ik graag iets meer over wil vertellen is een kruidenboek. Maar niet zomaar een kruidenboek zoals er zoveel zijn. Leni’s kruidenboek’is geschreven door herboriste Martine Van Nuffel en opgedragen aan haar kleinkind Leni. Het is gewoonweg een pareltje. Het boek is geschreven in de vorm van een kinderboek met ongelooflijk mooie illustraties. Op een speelse manier leer je meer over kruiden. Zo vergelijkt  Martine de plant met een boekenkast die bestaat uit verschillende schuifjes. Bij het openen van één van de schuifjes komt er een waardevol stofje of bijzondere eigenschap  vrij van de plant. Een zeer bevattelijke manier om de complexiteit van de plant en zijn inhoudsstoffen te verduidelijken.

Het boek beschrijft  een aantal planten  op een zeer speelse, bevattelijke manier waaronder duizendblad en madeliefje als zeer gekende planten maar tevens ook wilde chicorei en kattenkruid die misschien wat minder tot de verbeelding spreken. Verder bevat het boek ook een ‘doe-gedeelte’ met tal van leuke eenvoudige recepten die door jong en oud kunnen uitgeprobeerd worden.

Het bijzondere aan dit boek vind ik de laagdrempeligheid en de prachtige vormgeving. Het boek is uitnodigend voor een zeer breed publiek. Zowel voor plantenkenners als leken in kruidenleer biedt dit boek een meerwaarde. Een echte aanrader om in huis te halen.

Appelbes – Aronia

Met het ontluiken van de natuur hebben we de laatste weken veel buiten in de tuin gewerkt.  Bepaalde stukken kregen een make-over,sommige planten vertoeven voortaan op een andere plek en nieuwkomers komen erbij om stukken op te vullen en te verfraaien. De kruidentuin tenslotte krijgt  een nieuwe look.   Ik hou wel van een tuin met sierelementen maar tegelijk vind ik het fijn om planten te zetten met enige voedingswaarde en betekenis.

Zo zocht ik voor een hoekje achteraan onze tuin een verfraaiier om de bakken met tuinresten te maskeren.

Een tip van mijn vriendin ecoblogster  ‘Groengenot’  leidde me tot dit bijzonder compacte struikje. Mijn buikgevoel gaf me aan dat deze plant wel eens zeer geschikt zou zijn voor dat plekje.

De appelbes maakt deel uit van de rozenfamilie. Deze kleine sierstruik stelt weinig eisen en is niet gevoelig voor ziekten.  Hij vertoeft graag in de zon of halfschaduw en is zeer goed winterhard.  De plant komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten. De vruchten kenden reeds een gebruik bij de autochtonen en koloniale volkeren van Noord Amerika. Begin 20ste eeuw had deze plant een enorme succes in Oost Europa waar de bessen massaal gebruikt werden om sap van te maken.  De laatste jaren is de plant komt hij ook voorzichtig  in de belangstelling  in onze streken.

In het voorjaar bloeit de appelbes met witte bloemen. In het najaar krijg je een goede productie van bessen die bijzonder rijk zijn aan antioxidanten. Meer bepaald bevatten ze bijzonder veel flavonoïden. Deze stoffen zijn ook wel gekend voor het vitamine P effect. Ze hebben een versterkend effect op de bloedvaten en ondersteunen de elasticiteit ervan. Juist omwille van het aandeel aan flavonoïden kreeg de vrucht een waardevolle plek in de wetenschappelijke literatuur als ware multivitaminekuur. De smaak van verse bessen is misschien net te wrang of droog, omdat ze ook een aanzienlijk aandeel looistoffen bevatten. In gedroogde vorm zijn ze echter beter eetbaar en behouden ze hun waardevolle eigenschap. Ideaal dus voor het uitdenken van een nieuwe tisane mengeling of om te verwerken in  granolamengelingen. Verder kan je de verse bessen ook perfect verwerken als confituur, of in een smoothie waardoor de wrange smaak verdwijnt.

Als stimulans voor mijn creativiteit heeft dit voedzame sierstruikje  intussen zijn plekje gekregen. Benieuwd of hij het naar zijn zin zal hebben.

Bezoek aan Velt markt ‘Anders’

Zaterdag 16 maart brachten we een bezoek aan de Velt markt. De tweede editie vond plaats in de bijlokesite in Gent en kreeg als titel ‘Anders’. Hoe kunnen we op een alternatieve manier onze siertuin inrichten, hoe anders omgaan met voedsel en in welke mate kan grond nuttig dienst doen voor bio landbouw in plaats van alles vol te bouwen en de terreinen eigendom te laten worden van grote industriële spelers waren slechts enkele thema’s op het menu van deze eco-dag.

Bij aankomst gingen we eerst op verkenningstocht in de hall ‘Markt’. Een bruisende plek met standhouders. Naast de uitgebreide stand met naslagwerken van Velt vonden we er centraal een heuse lange tafel waar aan zadenruil kon gedaan worden.

Rondom stonden er diverse lokale standhouders met plantgoed en ambachtelijke producten. Ook ‘Vanier’ was present om tekst en uitleg te geven bij hun project: de korte keten verbinden met Gentse horeca- en groothandelsector.Ze bieden ze ondermeer een online marktplaats voor professionals in de horeca om hun aankopen te doen bij lokale producenten en boeren. Verder bieden ze workshops aan rond korte keten thema’s en een eerlijk voedselsysteem en kan je als particulier ook coöperant worden.  Dit initiatief sluit perfect aan  bij het ruime forum ‘Gent en garde’ dat ijvert voor het realiseren van een duurzame voedselstrategie voor de stad Gent. Een leuke ontmoetingsplaats om een praatje te doen en tips uit te wisselen.

Naast de ‘Markt’ waren er tal van uiteenzettingen, panelgesprekken en workshops die op simulane momenten plaatsvonden. Stuk voor stuk interessant. Keuzes drongen zich echter op.

We besloten eerst even ons licht op te steken bij de bespreking ‘De weg naar gezond gazon’ door Frans de Smedt. Een volle zaal voor een gevestigde lesgever van Velt die weerom wist te boeien door zijn duidelijke uiteenzetting met concrete voorbeelden en bijzonder veel fotomateriaal.

De uiteenzetting was eigen een bloemlezing van één van de nieuwste Velt boeken ‘Meer dan sprietjes’. Een compact en bevattelijk boek over het aanleggen en onderhouden van een siertuin. Niet traditioneel met grote  grasmatten. Anders. Met meer struiken, bomen, planten. Een tuin mag niet saai en strak zijn, maar moet een belevingswaarde hebben waarin kan gespeeld worden, dieren mogen komen, planten in symbiose kunnen samenleven en waar ieder zich kan ontspannen en genieten. Frans overloopt de diverse mogelijkheden om het saaie gazon om te toveren tot een plekje waar het fijn is om te vertoeven. Zo kan je opteren voor bloembollen te planten. Velt zet dit jaar sterk in op het promoten van biobloembollen. Die kan je perfect planten in je gazon.  Sommigen zorgen al  voor kleur heel vroeg op het jaar. Eens uitgebloeid kan je het loof mee afrijden met een maaibeurt en krijg je weer je gazon terug dat op dat moment van het jaar een leuk plek kan zijn om buiten te eten of spelen of zo meer. Andere mogelijkheden zijn het planten van bomen en ‘grotere’ struiken als verfraaiiers die ware beschermerming bieden  tegen wind. Tevens ideaal voor kleinere tuinen want je werkt meer de hoogte in.  Schaduwplekken in de tuin vormen volgens Frans geen uitdaging maar potentieel. Er zijn heel veel planten zoals lievevrouwebedstro, longkruiden varens die het zeer goed doen in de schaduw. Nog een andere mogelijkheid  is het aanleggen van een bloemenweide. Niet te verwarren met een bloemenakker. Deze laatste bevat vooral éénjarige planten die snel groeien en in zaad gaan terwijl bloemenweides wat meer tijd vragen omdat ze uit tweejarige planten bestaan. Die laatste doen het  vooral goed  op schrale grond.

Deze uiteenzetting was een klein stukje uit de 2 uur durende presentatie die door Velt tuinlesgevers gegeven worden om mensen te informeren en inspireren hun tuin eco-anders-logisch aan te leggen en verfraaiien. Tevens een ideale  promotie voor het nieuwe boek.  Wij zijn alvast geprikkeld en helemaal mee.

Vervolgens gingen we een stukje meepikken van een panelgesprek ‘Zaak van de grond’ of hoe kunnen we anders omgaan met het verwerven en inzetten van vrije grond zodat die niet in handen komt van grote industriële spelers of bouwpromotoren.  Grond aankopen is voor een boer  vaak een grote investering, pachten is dan weer zo’n voorbijgestreefd systeem die eigenlijk tot verlies van eigendom leidt want de rigide wetgeving maakt het quasi onmogelijk voor de eigenaar om een pachter van de grond af te krijgen. Daarom zijn initiatieven zoals De Landgenoten, die gronden opkopen om ze uit te besteden voor bio landbouw of andere duurzame initiatieven een veel beter en vaak ook haalbaarder alternatief. Een systeem dat in Frankrijk al heel sterk is ingeburgerd. In deze interessante uiteenzetting kregen we ook het succesverhaal te horen van hoe een stuk grond van een fruitboer in Vlaams Brabant kon gered worden uit de handen van de industrie door een sterke lobby werking van de buurtwerking en door de hulp van Steunpunt korte keten. Door dit behoud van het stuk grond voelt de fruitboer zich verder gemotiveerd en heeft ondermeer besloten om het bio label aan te vragen.

Ons bezoek was kort maar krachtig. Toch hebben we weer heel wat opgestoken en  zijn we  verder gemotiveerd om mee aan de duurzaamheidskar te blijven trekken.

Tournée minerale – alcoholvrije drankjes

Het is reeds een traditie geworden, na de feestmaanden december en januari is het een geschikt moment om eventjes low te gaan. Niet alleen in eten, maar ook in alcoholconsumptie. Hoewel het een moeilijke periode is voor  wat betreft verse vruchten en kruiden om mee aan de slag te gaan, doen we toch graag mee om mensen te inspireren.

Voor die gelegenheid maken we dan ook eens gebruik van wat meer tropisch fruit, gedroogde kruiden en specerijen en kunnen hydrolaten en siropen ook goed dienst doen.

Bitter Sweet Mocktail

Een ietwat bittere alcoholvrije cocktail die zeer geschikt is om de spijsvertering op gang te brengen

Ingrediënten voor 1 liter

  • 600 ml gekoeld spuitwater
  • 300 ml geperst pompelmoessap
  • 2-3 eetlepels ahornsiroop
  • snuifje zout
  • snuifje gemalen korianderzaad

Meng alle ingrediënten tot een een drankje en bewaar koel tot voor het serveren.

Pina Vanilla

Een tropisch drankje met notenmelk en ananas

Ingrediënten voor 1 liter

  • 400 gram verse ananas in kleine stukken gesneden
  • 600 ml notenmelk
  • 2 dadels
  • 1/2 theelepel gember
  • snuifje vanillepoeder of enkele druppels vanille extract
  • snuifje zout

Doe de stukken ananas samen met de notenmelk en de dadels in een blender en mix goed. Doe er de kruiden en het zout bij en mix nog eens goed

Zet het geheel een aantal uren in de koelkast alvorens te schenken. Eventueel serveren met ijsblokjes.

TIP: zelf notenmelk maken

150 gram noten (amandel, cashew) gedurende een nacht laten weten in water. De volgende dag afgieten en blenden met 1 liter bronwater. Hierbij 1 dadel voegen en snuifje zout. Alles goed mixen en erna zeven. De pulp kan gebruikt worden om koekjes van te maken.

Red Bush

Een lekker drankje met kruidige ondertoon dat kan dienst doen als vervanger van rode wijn.

Ingrediënten voor 1 liter

  • 300 ml sterke tisane van rooibos
  • 700 ml blauw druivensap
  • 1,5 eetlepel hydrolaat van rozemarijn
  • 1 theelepel vlierbloesemazijn
  • snuifje zout

Zet eerst de rooibostisane : Neem zo’n 3 platte eetlepels rooibos voor 300 ml water. Laat dit geheel zo’n 10 minuten trekken en laat afkoelen.

Doe de tisane bij het druivensap. Voeg het hydrolaat en de azijn toe en het snuifje zout. Meng goed.

TIP: heb je geen rozemarijn hydrolaat dan kan je ook een sterk extract maken van rozemarijn. Voeg 2 eetlepels gedroogde of 4 eetlepels verse rozemarijn toe op 100 ml warm water – laat zo’n 20  minuten trekken en afkoelen.

Maak er een fijne alcoholvrije maand van!

Pasta met zalm, prei en broccolischeutjes

Pasta met zalm, prei en broccolischeutjes

Een lekker, eenvoudig gerechtje dat bovendien snel klaar is.

Ingredienten voor 2 porties

  • 200-250 gram pasta (ik gebruik graag volkoren spelt of kamut spirelli, maar andere zoals verse pasta is ook mogelijk)
  • 150 gram gerookte zalm
  • 1 grote of 2 kleine stokken prei
  • enkele broccolischeutjes
  • 1 teentje knoflook
  • 50 ml room
  • 2 eetlepels tomatenpuree
  • 1.5 theelepel  (kruiden)zout (1 theelepel voor het pastawater – 0.5 theelepel voor de saus)
  • 2 theelepels Ortiga viskruiden
  • 2 eetlepels olijfolie
  • Scheutje water

Werkwijze

Breng het water aan de kook met 1 theelepel zout.

Maak de prei schoon en snijd in fijne ringen of stukjes. Er mag gerust een beetje groen bij zitten. Ander groen kan bij de soep. Snijd de broccolischeutjes iets kleiner.

Snijd de zalm in fijne reepjes.

Verwarm de olie. Pers het teentje knoflook en stoof aan. Doe er de prei en de broccolischeutjes bij en laat het geheel  even bakken gedurende 1 minuut. Voeg vervolgens een klein beetje water bij om te blussen. Laat de prei zacht worden gedurende 5-10 minuten.

Voeg dan de room, tomatenpuree, de viskruiden en 1/2 theelepel zout toe. Laat dit heel zachtjes even sudderen.

Kook de pasta beetgaar. Giet af en meng de gerookte zalm en de saus onder de pasta.

 

 

Yoghurtcake met appel en neroli

Yoghurtcake met appel en neroli

Een lekkere cake die niet te droog is dankzij ondermeer yoghurt. Verder geven we het geheel smaak met verwarmende  kaneel, een scheutje oranjebloesem en een beetje zeste en sap van citroen en kruidensuiker.

 

Ingrediënten voor een kleine cake of 6 individuele cakejes

  • 100 gram speltmeel
  • 100 gram volle natuuryoghurt
  • 60 gram boter
  • 1 ei
  • 1 theelepel natriumbicarbonaat
  • 1 theelepel kaneel
  • 1 theelepel zeste van citroen
  • 1 eetlepel oranjebloesemwater
  • 3  eetlepels ahornsiroop
  • 1 eetlepel kruidensuiker Ortiga
  • 1/2 theelepel zout
  • 1 kleine tot middelgrote appel
  • 1/2 citroen

 

Werkwijze

Snijd de appel in blokjes. Je hoeft die niet te schillen. Pers het sap van de halve citroen uit. Meng het citroensap met de kaneel en laat de appelstukjes er in wellen.

Doe alle droge ingrediënten bij elkaar: meel, natriumbicarbonaat, suiker, zout.

Klop de boter met de yoghurt en het ei tot een smeuïg geheel. Voeg hier het oranjebloesemwater aan toe en 1 theelepel citroenzeste (schil van de citroen)

Voeg de natte en droge ingrediënten samen. Vermeng de appelstukjes met het deeg en doe in een met bakpapier beklede vorm.

Zet de cake in een voorverwarmde oven van 180 graden. Laat gedurende 40 minuten bakken. Controleer de gaarheid door er eens in te prikken met een tandenstoker. Wens je individuele cakejes te maken, dan zullen ze na zo’n 20 minuten bakken gaar zijn.

 

 

Plant in de kijker : Valkruid – Arnica montana

Valkruid, ook wel Bergweegbree of Wolverlei genoemd, is een plant uit de composietenfamilie.  Zoals de Latijnse naam doet vermoeden hebben we hier te maken met een bergplant.  De plant komt van nature veel voor in Noord en Midden Europees berglandschap zoals de Alpen, Pyreneeën en Vogezen. Verder vinden we hem ook nog terug in Zuid Scandinavië, in Siberië en in West Azië. De plant doet het bijzonder goed op verstoorde grond, bij voorbeeld op grond die na een brand extra voedingsstoffen bevat.

De naam Valkruid verwijst naar het feit dat deze plant bijzonder heilzaam is om kneuzingen te behandelen, hetgeen kan opgelopen worden na een val. Het zijn vooral de bloemen die hiervoor gebruikt worden. Ze worden geoogst in de zomerperiode en dan zeer snel gedroogd.

De eerste beschrijving van de interessante werking van de plant dateert van de middeleeuwen.   In Oostenrijk en Duitsland is de plant sinds de 16de eeuw zeer populair geworden voor de behandeling  van verstuivingen. Ook het dierenrijk getuigt hiervan. Zo stelden schaapsherders vast dat schapen die zich bezeerd hadden op blaadjes van Arnica knabbelden. Verder werd de plant door Goethe gebruikt omwille van het gunstige effect bij hartkramp. In Noord Amerika gebruikte een bepaalde stam Indianen de wortel om rugpijn te verzachten.

Vandaag de dag is Arnica een een beetje een omstreden kruid. De plant bevat namelijk de bitterstof helenaline. Deze stof, samen met nog een aantal andere inhoudsstoffen uit de plant,  remt ontstekingsreacties die optreden na een kneuzing, een bloeduitstorting of die ook typisch voorkomen bij reuma aandoeningen. Helenaline is echter giftig bij inwendig gebruikt indien het niet voldoende verdund is. Enkel homeopatische verdunningen onder de vorm van gestandaardiseerde producten mogen nog inwendig ingenomen worden.  Ga dus zelf niet aan de slag met hiervan een tinctuur in te nemen of een kopje tisane te zetten van deze plant! 

Uitwendig gebruik is wel toegestaan ter verzorging van bloeduitstortingen, kneuzingen en ter verzachting van reumatische pijnen, spierontstekingen en peesontstekingen. Gebruik een zalf of maceraat van arnica enkel op een niet geschaafde huid. Bij open wonden gebruik je het niet.  Verder ook niet gebruiken bij kinderen onder de 2 jaar en bij zwangere vrouwen en bij mensen die een allergie hebben voor planten uit de composietenfamilie.

Om een maceraat te maken gebruik je  1 deel gedroogde bloemen op 5 delen plantaardige olie. Doorgaans wordt dit gemaakt met olijfolie. Ik neem steeds een combinatie van olijfolie en zoete amandelolie. Doe alles in een glazen pot en laat het geheel trekken gedurende 4 weken. Je zal merken dat de olie sterk in het plantenmateriaal dringt. Je moet dus na 4 weken de plantenpulp goed uitpersen en evt nog eens filteren.Op die manier bekom je een onverdund maceraat.

Voor verder gebruik kan je met deze olie ofwel een zalf of crème maken of je maakt er een massage olie mee. Hiervoor is het ook aangewezen om steeds 50% zuiver arnica maceraat te gebruiken en 50% plantaardige olie zoals zoete amandel- of druivenpitolie . Op die manier kan je toepassing ook voor gevoelige huid gebruikt worden.

Verder kan je uiteraard nog geschikte etherische olie toevoegen voor een extra helend effect. De etherische olie van strobloem is de olie bij uitstek voor de behandeling van kneuzingen. Samen met de etherische olie van eucalyptus citroen heb je een zeer krachtig middel ter verzachting van pijn bij tenniselleboog.

 

Werken met klei – the making of keramiek

 

Het stond al zeer lang op mijn verlanglijstje om te doen: werken met klei. Ik hou enorm van alle natuurlijke materialen en klei is er natuurlijk eentje van. Vorig jaar heb ik eens een dagworkshop gedaan, en ik vond het zo zalig. Het was voor mij voor herhaling vatbaar. Het was dus zoeken naar het juiste moment en de juiste plek  om mij verder te kunnen verdiepen in het maken van keramiek.  Via een goede vriendin ben ik uiteindelijk in contact gekomen met Katrien. Zij is de bezielster van de Makerij. Vanaf de eerste dag dat ik binnenstapte in haar atelier kwam er een rust over mij. Ik kan daar lettterlijk alle stress van mij afgooien en mij volledig focussen op het werken met klei. Katrien is een bijzonder rustige dame met enorm veel creatieve kennis en ervaring. Ze staat open voor ieders ideeën en helpt je mee om je creaties tot een goed einde te brengen.

Wat ik zelf zo leuk vind is dat het zeer ‘hands-on’ is. Van dag één had ik meteen al een setje potjes gemaakt. Het geeft je werkelijk een heel fijn gevoel om direct resultaat te zien. Dat neemt niet weg dat keramiek nog steeds tot het ambachtelijke werk behoort. Katrien zegt steeds ‘haast en keramiek maken gaan niet samen’. Vlug vlug aan iets beginnen zal niet tot een goed resultaat leiden. Er bestaan diverse technieken die we allen bij Katrien kunnen leren en oefenen:  van werken in een mal, tot de techniek van ‘met worstjes klei’ iets opbouwen tot voor wie wil, draaien op de draaischijf.  Ook de afwerking kan zeer verschillend zijn. Alleen al de diverse soorten glazuren maken dat de variatie in afwerking zeer groot is.

 

Verder is de flexibiliteit en vrijheid die je hebt bijzonder fijn. Zo werkt ieder aan een eigen project en dit in zeer open, ontspannen sfeer met professionele begeleiding voor wie het nodig heeft.  Wil je een reeks volgen dan koop je eigenlijk een tien beurtenkaart. Kan je een weekje niet komen, dan houdt Katrien je beurt tegoed. Bijzonder handig.

Ondertussen heb ik reeds een een set potjes gemaakt en ook een aantal schalen met ‘Ortiga motief’. Het is mijn bedoeling om sommigen ervan aan te bieden in de webshop. Alle producten zijn handmade, eigen creaties en met 100% natuurlijke materialen. De schalen kunnen ondermeer gebruikt worden om de geurenmengelingen op te presenteren.

Naast schalen zijn we op dit moment bezig met het maken van pommanders. Dat zijn hangertjes met een geur in. Mijn bedoeling is om ze te gebruiken in de wagen, om zo synthetische geuren te vervangen door natuurlijke geuren. Volgende week weten we of het gelukt is. Want, zo vertelde Katrien, van begin tot einde van een creatie moet je steeds rekenen op zo’n 30% verlies. Heel erg benieuwd dus of we dit unieke stukje in onze webshop zullen kunnen aanbieden of niet.

Wie interesse heeft  om Katrien, haar werken en het atelier te leren kennen kan in december langsgaan tijdens de opendeur weekends :  8/9 december – 15/16 december – 22/23 december. Zeker de moeite waard.

 

Essentiële plantenstoffen – etherische oliën

Essentiële plantenstoffen – etherische oliën

Planten zijn essentieel voor ons leven. Ze leveren ons zuurstof, zijn een bron van voeding en vormen de basis van energie. Zonder planten hebben mens en zoogdier geen kans om te overleven. Maar zonder mensen en zoogdieren op aarde kunnen planten perfect verder. En toch wordt de mens nog steeds als het hoogste wezen gezien. Ik keer steeds meer op mijn stappen terug, en ben zeer nederig tegenover het plantenrijk.

In dit artikel willen we even stilstaan bij één van de belangrijkste inhoudsstoffen van planten: de etherische oliën. Het zijn stoffen die me bijzonder aanspreken en fascineren. Daarom dat ik me er nog extra in verdiep via een opleiding aromatherapie.

Etherische oliën en essentiële oliën zijn vluchtige, olieachtige bestanddelen van aromatische  planten met bijzonder waardevolle eigenschappen. In de eerste plaats voor de plant zelf.  Planten communiceren via geuren. De geurstoffen vormen hun woordenboek. De geurstoffen fungeren als lokmiddel om bijen, vlinders en nuttige insecten aan te trekken. Maar tevens als beschermiddel tegen belagers. Dankzij de verspreiding van bepaalde geuren doet de plant niet alleen aan zelfverdediging. Ze verwittigt op die manier ook buurplanten van gevaar zodat die op hun beurt alles in het werk kunnen zetten om hun verdedigingsmechanisme te activeren.  Zelfs als planten niet bloeien produceren ze geuren. Daar zal ongetwijfeld een zeer goede reden voor zijn. Het complexe arsenaal van plantenboodschappen is nog steeds een mysterie en er zal nog een lange weg moeten afgelegd worden om dit volledig te ontcijferen. En zelfs dan, sommige zaken in de natuur blijven nu eenmaal eigendom van de natuur. Maar goed ook.

De etherische oliën kunnen onze fysieke en mentale gezondheid ondersteunen. Verder zijn ze, voor zover kwaliteitsvol, 100% natuurlijk.  Ze zijn bijzonder krachtig en hebben een breed toepassingsgebied. Ze kunnen zowel therapeutisch ingezet worden als gebruikt worden in het dagelijkse leven om toe te voegen in geurensprays, aan poetsmiddelen of bij het maken van verzorgingsproducten. De grootindustrie heeft dit ook gemerkt. Als gek worden er vandaag de dag etherische oliën verkocht. Zelfs in grote warenhuizen.  Hierbij stellen wij ons echter vragen. Als een lavendelolie tegen belachelijk lage prijzen over de toonbank gaat, kan het dan nog een kwaliteitsvol product zijn?

Wat zijn de criteria van een kwaliteitsvolle olie? In de eerste plaats kan het etiket je al veel vertellen. Zo zal je zeker de Latijnse naam van de plant op het etiket moeten terugvinden. Kamille bijvoorbeeld onderscheid zich in 2 planten: Chamaemulum nobile of roomse kamille en Matricaria chamomila of echte kamille. Hun werking is deels verschillend.  Bovendien dient ook het gebruikte deel van de plant en plaats van herkomst vermeld te zijn. Het is immers zo dat van één plant meerdere delen kunnen gebruikt worden om etherische of essentiële olie uit te extraheren. En het toepassingsgebied kan hiervan ook verschillend zijn.

Bij sommige etherische oliën dient ook het chemotype  (ct) vermeld te staan. Het chemotype verwijst naar de groeiplaats van de plant. En verschillen hierin kunnen aanleiding geven tot andere eigenschappen van de etherische olie. Zo zal een rozemarijn met ct verbenon heel interessant zijn ter ondersteuning van de lever en ook de meest huidvriendelijke zijn van de rozemarijn oliën. Rozemarijn ct kamfer is dan weer meer spierontspannend. Het type cineol is dan weer het meest aangewezen voor de luchtwegen.  Tenslotte dient elk etiket van etherische en essentiële oliën de houdbaarheidsdatum te vermelden.

Naast de informatie over het etiket is ook het proces waarmee oliën gewonnen worden verschillend en dient op een correcte wijze te gebeuren. Citrusoliën worden via persing verkregen. Deze oliën worden essentiële oliën genoemd of essences. De chemische structuur is hetzelfde gebleven. Dat is echter niet geval wanneer de olie verkregen wordt door stoomdestillatie. Deze oliën worden dan etherische oliën genoemd. Het distilleren van etherische olie dient adequaat en correct te gebeuren. Daarom is distilleren ook een kunst op zich. Zo moet de druk en temperatuur correct zijn, maar dient de duurtijd ook lang genoeg te zijn. Vakspecialisten weten hoe lang het juist duurt om tot een volledig distillaat te komen. Als de distillatie vroegtijdig wordt stopgezet bekom je wel een hoger rendement maar een minder kwaliteitsvolle olie.

De kwaliteit van de olie wordt verder ook bepaald door de gezondheid van de plant en het moment van oogsten.

Al deze parameters rechtvaardigen een correcte prijs voor deze edele producten

 

Kortom een vermelding van ‘100% natuurlijk’ biedt geen absolute garantie. Ook het biolabel kan geen volledig uitsluitsel geven. Sommige oliën kunnen worden aangelegd met plantaardige olie of er kunnen zelfs synthetische bestanddelen aan toegevoegd zijn. In het eerste geval kom je enkel bedrogen uit, in het tweede geval kan je zelfs schade oplopen.

Absolute garantie bekom je door oliën met correcte informatie op het etiket én waarbij certificaten kunnen voorgelegd worden die de correctheid van het proces aantonen.

Wij werken met de oliën van Michel Vanhove die aan deze eisen voldoen. De etikettering is volledig en we kunnen de certificaten opvragen.

 

Naar gebruik toe zijn er ook een aantal richtlijnen die we dienen te respecteren. Etherische en essentiële oliën lossen niet op in water. Ze kunnen wel vermengd worden met plantaardige oliën, alcohol, zout en (plantaardige) melk. Deze 2 laatste grondstoffen laten een correct gebruik in bad toe. De eerste 2 grondstoffen laten het gebruik toe in natuurlijke verzorgingsproducten zoals massage olie, crèmes, zalven, haarproducten en parfum. Daarnaast kunnen de oliën ook via een vernevelaar verspreid worden in de lucht. We nemen de stoffen dan op via inademing. Dit is een zeer waardevolle manier om etherische oliën te gebruiken, vooral voor mentale ondersteuning.

Elke olie kent een breed toepassingsgebied. Voor dagdagelijks gebruik kan je je beroepen op de voornaamste toepassingsgebieden die per olie meegegeven worden. In het geval van specifieke zaken doe je best beroep op een aromatherapeut. Zo zal elke lavendel olie wel ontspannend werken maar al naargelang de soort zal de ene meer mentale ontspanning geven of eerder spierontspanning.

Op onze website vind je steeds een beknopt overzicht van de werking van elke olie. Voor meer info kan je uiteraard bij ons terecht via email. Want goed geïnformeerd zijn is van essentieel belang.