Ortiganieuws

Tournée minerale – alcoholvrije drankjes

Het is reeds een traditie geworden, na de feestmaanden december en januari is het een geschikt moment om eventjes low te gaan. Niet alleen in eten, maar ook in alcoholconsumptie. Hoewel het een moeilijke periode is voor  wat betreft verse vruchten en kruiden om mee aan de slag te gaan, doen we toch graag mee om mensen te inspireren.

Voor die gelegenheid maken we dan ook eens gebruik van wat meer tropisch fruit, gedroogde kruiden en specerijen en kunnen hydrolaten en siropen ook goed dienst doen.

Bitter Sweet Mocktail

Een ietwat bittere alcoholvrije cocktail die zeer geschikt is om de spijsvertering op gang te brengen

Ingrediënten voor 1 liter

  • 600 ml gekoeld spuitwater
  • 300 ml geperst pompelmoessap
  • 2-3 eetlepels ahornsiroop
  • snuifje zout
  • snuifje gemalen korianderzaad

Meng alle ingrediënten tot een een drankje en bewaar koel tot voor het serveren.

Pina Vanilla

Een tropisch drankje met notenmelk en ananas

Ingrediënten voor 1 liter

  • 400 gram verse ananas in kleine stukken gesneden
  • 600 ml notenmelk
  • 2 dadels
  • 1/2 theelepel gember
  • snuifje vanillepoeder of enkele druppels vanille extract
  • snuifje zout

Doe de stukken ananas samen met de notenmelk en de dadels in een blender en mix goed. Doe er de kruiden en het zout bij en mix nog eens goed

Zet het geheel een aantal uren in de koelkast alvorens te schenken. Eventueel serveren met ijsblokjes.

TIP: zelf notenmelk maken

150 gram noten (amandel, cashew) gedurende een nacht laten weten in water. De volgende dag afgieten en blenden met 1 liter bronwater. Hierbij 1 dadel voegen en snuifje zout. Alles goed mixen en erna zeven. De pulp kan gebruikt worden om koekjes van te maken.

Red Bush

Een lekker drankje met kruidige ondertoon dat kan dienst doen als vervanger van rode wijn.

Ingrediënten voor 1 liter

  • 300 ml sterke tisane van rooibos
  • 700 ml blauw druivensap
  • 1,5 eetlepel hydrolaat van rozemarijn
  • 1 theelepel vlierbloesemazijn
  • snuifje zout

Zet eerst de rooibostisane : Neem zo’n 3 platte eetlepels rooibos voor 300 ml water. Laat dit geheel zo’n 10 minuten trekken en laat afkoelen.

Doe de tisane bij het druivensap. Voeg het hydrolaat en de azijn toe en het snuifje zout. Meng goed.

TIP: heb je geen rozemarijn hydrolaat dan kan je ook een sterk extract maken van rozemarijn. Voeg 2 eetlepels gedroogde of 4 eetlepels verse rozemarijn toe op 100 ml warm water – laat zo’n 20  minuten trekken en afkoelen.

Maak er een fijne alcoholvrije maand van!

Pasta met zalm, prei en broccolischeutjes

Pasta met zalm, prei en broccolischeutjes

Een lekker, eenvoudig gerechtje dat bovendien snel klaar is.

Ingredienten voor 2 porties

  • 200-250 gram pasta (ik gebruik graag volkoren spelt of kamut spirelli, maar andere zoals verse pasta is ook mogelijk)
  • 150 gram gerookte zalm
  • 1 grote of 2 kleine stokken prei
  • enkele broccolischeutjes
  • 1 teentje knoflook
  • 50 ml room
  • 2 eetlepels tomatenpuree
  • 1.5 theelepel  (kruiden)zout (1 theelepel voor het pastawater – 0.5 theelepel voor de saus)
  • 2 theelepels Ortiga viskruiden
  • 2 eetlepels olijfolie
  • Scheutje water

Werkwijze

Breng het water aan de kook met 1 theelepel zout.

Maak de prei schoon en snijd in fijne ringen of stukjes. Er mag gerust een beetje groen bij zitten. Ander groen kan bij de soep. Snijd de broccolischeutjes iets kleiner.

Snijd de zalm in fijne reepjes.

Verwarm de olie. Pers het teentje knoflook en stoof aan. Doe er de prei en de broccolischeutjes bij en laat het geheel  even bakken gedurende 1 minuut. Voeg vervolgens een klein beetje water bij om te blussen. Laat de prei zacht worden gedurende 5-10 minuten.

Voeg dan de room, tomatenpuree, de viskruiden en 1/2 theelepel zout toe. Laat dit heel zachtjes even sudderen.

Kook de pasta beetgaar. Giet af en meng de gerookte zalm en de saus onder de pasta.

 

 

Yoghurtcake met appel en neroli

Yoghurtcake met appel en neroli

Een lekkere cake die niet te droog is dankzij ondermeer yoghurt. Verder geven we het geheel smaak met verwarmende  kaneel, een scheutje oranjebloesem en een beetje zeste en sap van citroen en kruidensuiker.

 

Ingrediënten voor een kleine cake of 6 individuele cakejes

  • 100 gram speltmeel
  • 100 gram volle natuuryoghurt
  • 60 gram boter
  • 1 ei
  • 1 theelepel natriumbicarbonaat
  • 1 theelepel kaneel
  • 1 theelepel zeste van citroen
  • 1 eetlepel oranjebloesemwater
  • 3  eetlepels ahornsiroop
  • 1 eetlepel kruidensuiker Ortiga
  • 1/2 theelepel zout
  • 1 kleine tot middelgrote appel
  • 1/2 citroen

 

Werkwijze

Snijd de appel in blokjes. Je hoeft die niet te schillen. Pers het sap van de halve citroen uit. Meng het citroensap met de kaneel en laat de appelstukjes er in wellen.

Doe alle droge ingrediënten bij elkaar: meel, natriumbicarbonaat, suiker, zout.

Klop de boter met de yoghurt en het ei tot een smeuïg geheel. Voeg hier het oranjebloesemwater aan toe en 1 theelepel citroenzeste (schil van de citroen)

Voeg de natte en droge ingrediënten samen. Vermeng de appelstukjes met het deeg en doe in een met bakpapier beklede vorm.

Zet de cake in een voorverwarmde oven van 180 graden. Laat gedurende 40 minuten bakken. Controleer de gaarheid door er eens in te prikken met een tandenstoker. Wens je individuele cakejes te maken, dan zullen ze na zo’n 20 minuten bakken gaar zijn.

 

 

Plant in de kijker : Valkruid – Arnica montana

Valkruid, ook wel Bergweegbree of Wolverlei genoemd, is een plant uit de composietenfamilie.  Zoals de Latijnse naam doet vermoeden hebben we hier te maken met een bergplant.  De plant komt van nature veel voor in Noord en Midden Europees berglandschap zoals de Alpen, Pyreneeën en Vogezen. Verder vinden we hem ook nog terug in Zuid Scandinavië, in Siberië en in West Azië. De plant doet het bijzonder goed op verstoorde grond, bij voorbeeld op grond die na een brand extra voedingsstoffen bevat.

De naam Valkruid verwijst naar het feit dat deze plant bijzonder heilzaam is om kneuzingen te behandelen, hetgeen kan opgelopen worden na een val. Het zijn vooral de bloemen die hiervoor gebruikt worden. Ze worden geoogst in de zomerperiode en dan zeer snel gedroogd.

De eerste beschrijving van de interessante werking van de plant dateert van de middeleeuwen.   In Oostenrijk en Duitsland is de plant sinds de 16de eeuw zeer populair geworden voor de behandeling  van verstuivingen. Ook het dierenrijk getuigt hiervan. Zo stelden schaapsherders vast dat schapen die zich bezeerd hadden op blaadjes van Arnica knabbelden. Verder werd de plant door Goethe gebruikt omwille van het gunstige effect bij hartkramp. In Noord Amerika gebruikte een bepaalde stam Indianen de wortel om rugpijn te verzachten.

Vandaag de dag is Arnica een een beetje een omstreden kruid. De plant bevat namelijk de bitterstof helenaline. Deze stof, samen met nog een aantal andere inhoudsstoffen uit de plant,  remt ontstekingsreacties die optreden na een kneuzing, een bloeduitstorting of die ook typisch voorkomen bij reuma aandoeningen. Helenaline is echter giftig bij inwendig gebruikt indien het niet voldoende verdund is. Enkel homeopatische verdunningen onder de vorm van gestandaardiseerde producten mogen nog inwendig ingenomen worden.  Ga dus zelf niet aan de slag met hiervan een tinctuur in te nemen of een kopje tisane te zetten van deze plant! 

Uitwendig gebruik is wel toegestaan ter verzorging van bloeduitstortingen, kneuzingen en ter verzachting van reumatische pijnen, spierontstekingen en peesontstekingen. Gebruik een zalf of maceraat van arnica enkel op een niet geschaafde huid. Bij open wonden gebruik je het niet.  Verder ook niet gebruiken bij kinderen onder de 2 jaar en bij zwangere vrouwen en bij mensen die een allergie hebben voor planten uit de composietenfamilie.

Om een maceraat te maken gebruik je  1 deel gedroogde bloemen op 5 delen plantaardige olie. Doorgaans wordt dit gemaakt met olijfolie. Ik neem steeds een combinatie van olijfolie en zoete amandelolie. Doe alles in een glazen pot en laat het geheel trekken gedurende 4 weken. Je zal merken dat de olie sterk in het plantenmateriaal dringt. Je moet dus na 4 weken de plantenpulp goed uitpersen en evt nog eens filteren.Op die manier bekom je een onverdund maceraat.

Voor verder gebruik kan je met deze olie ofwel een zalf of crème maken of je maakt er een massage olie mee. Hiervoor is het ook aangewezen om steeds 50% zuiver arnica maceraat te gebruiken en 50% plantaardige olie zoals zoete amandel- of druivenpitolie . Op die manier kan je toepassing ook voor gevoelige huid gebruikt worden.

Verder kan je uiteraard nog geschikte etherische olie toevoegen voor een extra helend effect. De etherische olie van strobloem is de olie bij uitstek voor de behandeling van kneuzingen. Samen met de etherische olie van eucalyptus citroen heb je een zeer krachtig middel ter verzachting van pijn bij tenniselleboog.

 

Werken met klei – the making of keramiek

 

Het stond al zeer lang op mijn verlanglijstje om te doen: werken met klei. Ik hou enorm van alle natuurlijke materialen en klei is er natuurlijk eentje van. Vorig jaar heb ik eens een dagworkshop gedaan, en ik vond het zo zalig. Het was voor mij voor herhaling vatbaar. Het was dus zoeken naar het juiste moment en de juiste plek  om mij verder te kunnen verdiepen in het maken van keramiek.  Via een goede vriendin ben ik uiteindelijk in contact gekomen met Katrien. Zij is de bezielster van de Makerij. Vanaf de eerste dag dat ik binnenstapte in haar atelier kwam er een rust over mij. Ik kan daar lettterlijk alle stress van mij afgooien en mij volledig focussen op het werken met klei. Katrien is een bijzonder rustige dame met enorm veel creatieve kennis en ervaring. Ze staat open voor ieders ideeën en helpt je mee om je creaties tot een goed einde te brengen.

Wat ik zelf zo leuk vind is dat het zeer ‘hands-on’ is. Van dag één had ik meteen al een setje potjes gemaakt. Het geeft je werkelijk een heel fijn gevoel om direct resultaat te zien. Dat neemt niet weg dat keramiek nog steeds tot het ambachtelijke werk behoort. Katrien zegt steeds ‘haast en keramiek maken gaan niet samen’. Vlug vlug aan iets beginnen zal niet tot een goed resultaat leiden. Er bestaan diverse technieken die we allen bij Katrien kunnen leren en oefenen:  van werken in een mal, tot de techniek van ‘met worstjes klei’ iets opbouwen tot voor wie wil, draaien op de draaischijf.  Ook de afwerking kan zeer verschillend zijn. Alleen al de diverse soorten glazuren maken dat de variatie in afwerking zeer groot is.

 

Verder is de flexibiliteit en vrijheid die je hebt bijzonder fijn. Zo werkt ieder aan een eigen project en dit in zeer open, ontspannen sfeer met professionele begeleiding voor wie het nodig heeft.  Wil je een reeks volgen dan koop je eigenlijk een tien beurtenkaart. Kan je een weekje niet komen, dan houdt Katrien je beurt tegoed. Bijzonder handig.

Ondertussen heb ik reeds een een set potjes gemaakt en ook een aantal schalen met ‘Ortiga motief’. Het is mijn bedoeling om sommigen ervan aan te bieden in de webshop. Alle producten zijn handmade, eigen creaties en met 100% natuurlijke materialen. De schalen kunnen ondermeer gebruikt worden om de geurenmengelingen op te presenteren.

Naast schalen zijn we op dit moment bezig met het maken van pommanders. Dat zijn hangertjes met een geur in. Mijn bedoeling is om ze te gebruiken in de wagen, om zo synthetische geuren te vervangen door natuurlijke geuren. Volgende week weten we of het gelukt is. Want, zo vertelde Katrien, van begin tot einde van een creatie moet je steeds rekenen op zo’n 30% verlies. Heel erg benieuwd dus of we dit unieke stukje in onze webshop zullen kunnen aanbieden of niet.

Wie interesse heeft  om Katrien, haar werken en het atelier te leren kennen kan in december langsgaan tijdens de opendeur weekends :  8/9 december – 15/16 december – 22/23 december. Zeker de moeite waard.

 

Essentiële plantenstoffen – etherische oliën

Essentiële plantenstoffen – etherische oliën

Planten zijn essentieel voor ons leven. Ze leveren ons zuurstof, zijn een bron van voeding en vormen de basis van energie. Zonder planten hebben mens en zoogdier geen kans om te overleven. Maar zonder mensen en zoogdieren op aarde kunnen planten perfect verder. En toch wordt de mens nog steeds als het hoogste wezen gezien. Ik keer steeds meer op mijn stappen terug, en ben zeer nederig tegenover het plantenrijk.

In dit artikel willen we even stilstaan bij één van de belangrijkste inhoudsstoffen van planten: de etherische oliën. Het zijn stoffen die me bijzonder aanspreken en fascineren. Daarom dat ik me er nog extra in verdiep via een opleiding aromatherapie.

Etherische oliën en essentiële oliën zijn vluchtige, olieachtige bestanddelen van aromatische  planten met bijzonder waardevolle eigenschappen. In de eerste plaats voor de plant zelf.  Planten communiceren via geuren. De geurstoffen vormen hun woordenboek. De geurstoffen fungeren als lokmiddel om bijen, vlinders en nuttige insecten aan te trekken. Maar tevens als beschermiddel tegen belagers. Dankzij de verspreiding van bepaalde geuren doet de plant niet alleen aan zelfverdediging. Ze verwittigt op die manier ook buurplanten van gevaar zodat die op hun beurt alles in het werk kunnen zetten om hun verdedigingsmechanisme te activeren.  Zelfs als planten niet bloeien produceren ze geuren. Daar zal ongetwijfeld een zeer goede reden voor zijn. Het complexe arsenaal van plantenboodschappen is nog steeds een mysterie en er zal nog een lange weg moeten afgelegd worden om dit volledig te ontcijferen. En zelfs dan, sommige zaken in de natuur blijven nu eenmaal eigendom van de natuur. Maar goed ook.

De etherische oliën kunnen onze fysieke en mentale gezondheid ondersteunen. Verder zijn ze, voor zover kwaliteitsvol, 100% natuurlijk.  Ze zijn bijzonder krachtig en hebben een breed toepassingsgebied. Ze kunnen zowel therapeutisch ingezet worden als gebruikt worden in het dagelijkse leven om toe te voegen in geurensprays, aan poetsmiddelen of bij het maken van verzorgingsproducten. De grootindustrie heeft dit ook gemerkt. Als gek worden er vandaag de dag etherische oliën verkocht. Zelfs in grote warenhuizen.  Hierbij stellen wij ons echter vragen. Als een lavendelolie tegen belachelijk lage prijzen over de toonbank gaat, kan het dan nog een kwaliteitsvol product zijn?

Wat zijn de criteria van een kwaliteitsvolle olie? In de eerste plaats kan het etiket je al veel vertellen. Zo zal je zeker de Latijnse naam van de plant op het etiket moeten terugvinden. Kamille bijvoorbeeld onderscheid zich in 2 planten: Chamaemulum nobile of roomse kamille en Matricaria chamomila of echte kamille. Hun werking is deels verschillend.  Bovendien dient ook het gebruikte deel van de plant en plaats van herkomst vermeld te zijn. Het is immers zo dat van één plant meerdere delen kunnen gebruikt worden om etherische of essentiële olie uit te extraheren. En het toepassingsgebied kan hiervan ook verschillend zijn.

Bij sommige etherische oliën dient ook het chemotype  (ct) vermeld te staan. Het chemotype verwijst naar de groeiplaats van de plant. En verschillen hierin kunnen aanleiding geven tot andere eigenschappen van de etherische olie. Zo zal een rozemarijn met ct verbenon heel interessant zijn ter ondersteuning van de lever en ook de meest huidvriendelijke zijn van de rozemarijn oliën. Rozemarijn ct kamfer is dan weer meer spierontspannend. Het type cineol is dan weer het meest aangewezen voor de luchtwegen.  Tenslotte dient elk etiket van etherische en essentiële oliën de houdbaarheidsdatum te vermelden.

Naast de informatie over het etiket is ook het proces waarmee oliën gewonnen worden verschillend en dient op een correcte wijze te gebeuren. Citrusoliën worden via persing verkregen. Deze oliën worden essentiële oliën genoemd of essences. De chemische structuur is hetzelfde gebleven. Dat is echter niet geval wanneer de olie verkregen wordt door stoomdestillatie. Deze oliën worden dan etherische oliën genoemd. Het distilleren van etherische olie dient adequaat en correct te gebeuren. Daarom is distilleren ook een kunst op zich. Zo moet de druk en temperatuur correct zijn, maar dient de duurtijd ook lang genoeg te zijn. Vakspecialisten weten hoe lang het juist duurt om tot een volledig distillaat te komen. Als de distillatie vroegtijdig wordt stopgezet bekom je wel een hoger rendement maar een minder kwaliteitsvolle olie.

De kwaliteit van de olie wordt verder ook bepaald door de gezondheid van de plant en het moment van oogsten.

Al deze parameters rechtvaardigen een correcte prijs voor deze edele producten

 

Kortom een vermelding van ‘100% natuurlijk’ biedt geen absolute garantie. Ook het biolabel kan geen volledig uitsluitsel geven. Sommige oliën kunnen worden aangelegd met plantaardige olie of er kunnen zelfs synthetische bestanddelen aan toegevoegd zijn. In het eerste geval kom je enkel bedrogen uit, in het tweede geval kan je zelfs schade oplopen.

Absolute garantie bekom je door oliën met correcte informatie op het etiket én waarbij certificaten kunnen voorgelegd worden die de correctheid van het proces aantonen.

Wij werken met de oliën van Michel Vanhove die aan deze eisen voldoen. De etikettering is volledig en we kunnen de certificaten opvragen.

 

Naar gebruik toe zijn er ook een aantal richtlijnen die we dienen te respecteren. Etherische en essentiële oliën lossen niet op in water. Ze kunnen wel vermengd worden met plantaardige oliën, alcohol, zout en (plantaardige) melk. Deze 2 laatste grondstoffen laten een correct gebruik in bad toe. De eerste 2 grondstoffen laten het gebruik toe in natuurlijke verzorgingsproducten zoals massage olie, crèmes, zalven, haarproducten en parfum. Daarnaast kunnen de oliën ook via een vernevelaar verspreid worden in de lucht. We nemen de stoffen dan op via inademing. Dit is een zeer waardevolle manier om etherische oliën te gebruiken, vooral voor mentale ondersteuning.

Elke olie kent een breed toepassingsgebied. Voor dagdagelijks gebruik kan je je beroepen op de voornaamste toepassingsgebieden die per olie meegegeven worden. In het geval van specifieke zaken doe je best beroep op een aromatherapeut. Zo zal elke lavendel olie wel ontspannend werken maar al naargelang de soort zal de ene meer mentale ontspanning geven of eerder spierontspanning.

Op onze website vind je steeds een beknopt overzicht van de werking van elke olie. Voor meer info kan je uiteraard bij ons terecht via email. Want goed geïnformeerd zijn is van essentieel belang.

 

In de ban van wildpluk

In de ban van wildpluk

Op geregelde tijdstippen scholen ook wij ons graag bij. In de eerste plaats omdat we het graag doen, maar tevens om onze kennis die we willen  overbrengen uit te breiden. Na de weekends  fyto-en aromatherapie van Philippe Gerard hebben we er dit jaar voor gekozen om weer  meer het buitenleven op te zoeken en een jaaropleiding te volgen waardoor we rechtstreeks contact hebben met de natuur.

Ik was allang gebeten door de wildpluk reeks van collega Lieve Galle. Na een lange babbel  in de botanische tuin van Gent was ik des te meer overtuigd om deze reeks te volgen.

De dagindeling van elke lesdag is min of meer  hetzelfde. Maar de inhoud is uiteraard steeds verschillend.  We vertoeven bijzonder veel buiten. Want waar leer je beter over de planten dan op de plaats zelf waar ze groeien en bloeien.  Op elke lesdag bespreken we diverse planten en plantendelen  die op dat moment relevant zijn.  Lieve vertelt uitvoerig wat elke plant of het plantendeel te bieden heeft als voedingsbron en/of ter ondersteuning voor ons lichaam en geest. Alles wordt eenvoudig uitgelegd met veel voorbeelden en leuke verhalen.  ’s Middags wordt ons eigen lunchpakket steeds aangevuld met een eenvoudig gerecht op basis van wat de natuur te bieden heeft. Dat kan een bij voorbeeld een soepje zijn of een heerlijke wilde sla. Steeds voedzaam, eenvoudig en heel lekker. In de namiddag gaan we steeds de slag om een aantal plantenbereidingen te maken. Op die manier krijgen we ook steeds  een stukje kruidenverwerking.

 

Afgelopen zondag hebben we het ondermeer gehad over de ‘Ribes sanguineum’. Ik was bijzonder gecharmeerd door deze struik. De roze bloemen die er nu op staan ogen niet alleen mooi, ze zijn interessant voor de bijen én ze zijn lekker. Erna levert deze struik bessen op  waar ik ook wel heel benieuwd naar ben. Moet het nu lukken dat ik net een plekje in de tuin heb waar deze echt wel tot zijn recht kan komen? Op het einde van de dag heb ik een stekje meegekregen. Ik koester het enorm. Het staat in een vaasje om over een paar weken hopelijk worteltjes te hebben en dan in een pot te kunnen zetten. Erna krijgt hij dan zijn vaste plek buiten.

 

Ik bewonder Lieve haar rust, haar zachtheid en haar zeer waardevolle en uitgebreide  kennis die ze op zo’n bevattelijke, aangename manier deelt. Ik ben bijzonder blij en dankbaar haar te hebben leren kennen en deze reeks te kunnen volgen. Ondanks de vertrouwde informatie leer ik  nog steeds nieuwe dingen en krijg ik andere inzichten over diverse planten.  Herhaling en opfrissing kan trouwens geen kwaad. Bovendien triggered de informatie mijn creativiteit om met de vergaarde kennis weer nieuwe dingen te maken.  En uiteraard deel ik ook graag inzichten en ervaringen met de groep en spring ik graag bij waar Lieve hulp kan gebruiken. Niets mooier om van gelijkgestemde mensen te kunnen leren en elkaar te kunnen bijstaan.

Wie meer wil weten over Lieve en haar reeksen  bezoek dan zeker eens haar website herboristeria

 

Bewondering voor het plantenrijk

De natuur is bijzonder verrijkend en interessant. Zo is mijn verwondering en respect voor het plantenrijk nog groter geworden na het lezen van het boek ‘Briljant groen’ van Stefano Mancuso en Alessandra Viola.

De auteurs houden een pleidooi voor respect voor het plantenrijk. Niet alleen omdat onze planeet voor zo’n 99% uit plantaardig leven bestaat. Uit onderzoek van de laatste jaren is gebleken dat planten evenwaardig, zoniet zelfs nog meer waardevol gedrag vertonen t.o.v. het dieren -en mensenrijk. De auteurs geven aan begrippen zoals communicatie, intelligentie en zintuigen een ruimere betekenis om ze op die manier af te toetsen bij planten. Dit levert verrassende inzichten op over het bestaan van planten. Ook al lijken planten op het eerste zicht niet complex en worden ze zelfs bestempeld als ‘levensloos’ door hun onbeweeglijkheid, toch is door de eeuwen heen het idee langzaam aan gegroeid dat planten wel degelijk gevoelige organismen zijn met een sociaal leven en dat ze zich bijzonder vernuftig gedragen.

In de eerste hoofdstukken wordt er stilgestaan bij de rol en de betekenis van het plantenrijk doorheen de geschiedenis. Al zijn er zeker en vast zeer veel lofbetuigingen geuit aan het adres van planten, in het denkpatroon van de Westerse cultuur worden planten eerder als onbeweeglijk en gevoelloos aanzien. Doorheen de geschiedenis is de mens steeds verheven tot het hoogste wezen. Met de komst van Darwin is daar een kentering in gekomen. Deze geniale natuurwetenschapper wist toen al dat planten uiterst verfijnde wezens waren. Al is Darwin het meest gekend voor zijn evolutietheorie, hij was ook een groot botanicus die bijzonder veel werk verricht heeft om betere inzichten te verschaffen in het bestaan van planten.

Hoofdstuk drie, vier en vijf zijn naar mijn mening de interessantste van het boek. Hierin wordt achtereenvolgens ingegaan op de zintuigen, de communicatie en intelligentie van planten.
Door stil te staan bij begrippen als zien, horen, ruiken, voelen wordt het al snel duidelijke dat planten al deze eigenschappen bevatten. Zij het niet op de manier waarop wij dit als mens beschouwen. De auteurs willen aantonen dat om te kunnen zien je niet per se ogen nodig hebt. Op die manier benaderen ze alle zintuigen om zo de vergelijking met planten te kunnen maken. Als we communicatie omschrijven als ‘overdragen van informatie’ dan hoeven planten absoluut niet onder te doen. Er volgt een zeer goede uitleg over hoe planten ondermeer hun vatenstelsel gebruiken, wat ze doen met hun huidmondjes en hoe ze aankijken tegenover hun familie, vrienden en vijanden. Bijzonder opmerkelijk is het aspect van symbiose dat in de natuur zeer vaak voorkomt. Een zeer bijzondere rol is weggelegd voor het wortelstelsel van elke plant. Met als summum van dit stelsel de worteltop. Het laatste hoofdstuk van het boek beschrijft de rol van de worteltop, de veelheid aan worteltoppen waarover een individuele plant beschikt en hoe ze functioneren als een netwerk. Er wordt zelfs een vergelijking gemaakt met de werking en rol van het internet. Het laatste onderdeel van het boek handelt over plantenslaap en hoe de stand van bladeren veranderen als het nacht wordt.

Persoonlijk vond ik dit een zeer leuk en interessant boek. In de eerste plaats omdat het heel eenvoudig geschreven is. Er worden diverse plantentermen heel goed uitgelegd en je kan alles bijzonder goed vatten. Daarnaast is het zo vlot om te lezen dankzij de vele voorbeelden die het boek rijk is.
Een aanrader. In de eerste plaats voor ieder die houdt van planten en voor wie zich nog extra wil verdiepen in het plantenrijk. Maar evenzeer een waardevol pleidooi om diegene die nog enigszins sceptisch staat tegenover het plantenrijk een andere kijk te bieden.

Meer lezen: Briljant groen – De intelligentie van planten door Stefano Mancuso en Alessandra Vioala – 175 pagina’s. Verkrijgbaar in diverse boekhandels.

Mieren in november

De makeover van onze tuin

De tuin lag er al een tijdje verwaarloosd bij. Dat is natuurlijk relatief, want ik hou wel van een natuurlijke tuin en die look had hij zeker en vast. Alhoewel. Vooraan voelde het toch een stukje ‘te gemaakt’.

Daarom was het tijd voor een restyling met Ortiga-touch. Omdat ik hou van samenwerking en vooral omdat ik me over dit werk toch niet alleen wou buigen kwam ik terecht bij mijn vrienden van Mier.

Zo heb ik Jochem Thysen van vzw Lammas gecontacteerd. We hebben vroeger al eens samenwerkt voor een samenkoken evenement op de Droomgaard in Meise. Jochem behoort tot de Mier crew. Omdat hij dicht bij mij in de buurt woont, heeft hij de coördinatie van ons tuinproject op zich genomen.

Half november was het zover. Een heuse bende streek neer in Merchtem. Heel veel vrouw- en mankracht (want jawel, de eerste groep was in de meerderheid), een heleboel tuingereedschap, een ganse lading eten om ons goed te voeden voor het harde werk en uiteraard ook planten. Heel veel planten. Op dus naar een bijzondere tweedaagse.

Het unieke aan de werking van Mier is dat ze met een grote groep mensen, een gezonde mix van professionals en vrijwilligen, langskomen en dan het ganse project in één keer afwerken. Vraagt het werk meerdere dagen, dan blijven ze overnachten ter plaatse. Naast al het materiaal voor het project te realiseren brengen ze steeds heel wat lekkers mee én wordt er door iemand van de crew steeds een heerlijke maaltijd op tafel getoverd. Als gastheer of -vrouw heb je de keuze tussen zelf de handen uit de mouwen te steken waar je maar wilt of gewoon maar lekker genieten en toekijken. Het kan allemaal.

In ons geval kon de makeover van onze tuin in 2 dagen opgeleverd worden. En hiervoor was een groep van 9 mensen aangesteld.

De voortuin: prairietuin opgewaardeerd met keien

In dit stuk was meteen al veel werk. Zo werd de worteldoek verwijderd alsook diverse planten die daar eigenlijk niet op hun plek stonden en dus niet gelukkig waren. Diegene die het wel goed deden zoals de brem en een struik waarvan we niet weten wat het is (we denken aan hebe) bleven staan. Ook de strook lavendel bleef intact.De voortuin is zuidelijk geörienteerd. Heel veel warmte en zon dus in dat gedeelte. Warmteminnende planten zullen hier dus graag vertoeven.

 

Dankzij de vele helpende handen, zien we in een mum van tijd een prachtig reliëf ontstaan vol lavasteen en prachtige kasseien. Hierin zijn dan zeker wel 100 plantjes gezet. Het aanbod is zeer divers: verschillende kleuren, verschillende groottes. En die zijn dan vakkundig geplaatst door de plantengoeroes Steven en Ellen zodanig dat je een prachtig evenwicht krijgt tussen kleuren en vormen. Een secuur werkje waar ze met hun tweetjes een paar uren aan gewerkt hebben.

 

Een greep uit het aanbod planten:

  • Limonium latifolium of zeelavendel
  • Oenothera versicolor ‘Sunset Boulevard’ of Teunisbloem
  • Pennisetum alopecuroides – siergrassoort
  • Salvia nemorosa ‘Schwellenburg’ – salie
  • Satureja montana  – bergbonenkruid
  • Stachys byzantine – ezelsoor
  • Stachys officinalis – betonie
  • Thymus serpyllum -wilde tijm

En dan nog meer dan 30 andere verschillende soorten.  Het kon echt niet op.

Het terras opzij: van saai en onbruikbaar stuk verharding naar ‘bosberg’

Toen ik in augustus tijdens onze brainstorm sessie  voor onze tuin makeover sprak over deze ‘onbruikbare plaats’ zag ik lichtjes in Steven zijn ogen. Het prikkelde duidelijk zijn creativiteit. Er komt nagenoeg geen zon op deze plek en het is niet aangenaam zitten door de westelijke oriëntatie. Als er wind is, dan voel je het daar des te harder. ‘We gaan daar een bosrand maken op je stenen’. Dat waren Steven zijn woorden. En je krijgt  een mooie krentenboom ‘on top’.

Wow, ik was helemaal verkocht, het feit alleen dat ik van de verharding af was en ik nog meer planten en natuur kreeg was al voldoende. Van het idee kon ik me eigenlijk nog niet veel voorstellen. Maar ik vertrouwde wel dat het goed kwam.

En jawel, het is gewoon fantastisch. Kwamen ze daar toe met heuse boomstronken. Op zeer korte tijd zag je ook op die plaats een ware metamorfose. Met materiaal dat we uit de achtertuin haalden, met substraat en lavasteen die aangeleverd werden, met boomstronken, planten en jawel, op de top een krentenboom onstond ‘de berg van Merchtem’.  Wat een prachtige eye catcher die we van op diverse plaatsen in onze leefruimte kunnen bewonderen. Gewoonweg zalig.

Planten die we op dit stuk terugvinden zijn ondermeer:

  • Pulmonaria saccharata ‘Leopard – longkruid
  • Polypodium vulgare – eikvaren
  • Matteuccia struthiopteris – struisvaren
  • Lunaria rediviva – wilde judaspenning
  • Tiarella cordifolia ‘Running Tiger’ – Perzische muts

De muur opzij: klimpartijen

Naast het terras opzij hebben we ook een groot stuk muur dat heel kaal en saai is. De vraag van mij naar de Mier crew toe was dan ook op daar zeker iets waardevol mee te doen.

En zo geschiedde. Met de houten constructie die vroeger dienst deed als afscheiding naar de moestuin is er een klimwerk gemaakt tegen de muur. En hiertegen zijn klimplanten geplaatst waaronder 2 soorten akebia. Een prachtige plant met zeer mooie bloemen en ook vruchtjes waar ik dan weer creatief mee aan de slag kan.

De achtertuin :  schaduwborders – zonneborders en ruigtegebied

De achtertuin werd voor een stuk gerestyled. Aan de zijkant tegen de haag moesten eerst stukken gras weggenomen worden. In Mier termen heet dat ‘plaggen’. We maken eerst een boord met de rand van een spade van een paar  cm diep en dan met een schop halen we de stukken gras er uit. Op die manier krijg je zones om dan te beplanten.

 

Helemaal achteraan hebben we de moestuin omgevormd tot ruigtezone.  De rest van de ‘grasplaggen’ die we niet meer kwijt konden op het terras werden daar verzameld om zo een ‘ruigteheuvel’ te creëren waar ook diverse planten op gezet zijn. Zo hebben we er ondermeer  vlier en  meidoorn geplant alsook een mooie wilde rozelaar die fantastisch mooie bottels geeft. En uiteraard staat mijn favoriet engelwortel er ook tussen.  Ook de 2 wilgensoorten, die dit jaar spontaan uitgekomen zijn bij ons in de tuin  hebben daar een nieuwe bestemming gekregen.

Een greep uit het plantenaanbod achteraan:

  • Helianthus microcephalus – zonnebloemvariant
  • Veronicastrum virginicum ‘Lavendelturm’ – virginische ereprijs
  • Saxifraga granulate – knolsteenbeek
  • Dipsacus fullonum – grote kaardebol
  • Leptinella squalida – koperknoopje
  • Delosperma cooperi – vaste ijsbloem

Het resultaat is fantastisch. Ik kan niet wachten tot de lente om alles in bloei te zien komen.  Bovendien was dit een ervaring om u tegen te zeggen. Zo hebben we veel bijgeleerd over de tuin, we hebben heel leuke en inspirerende mensen leren kennen en we hebben ook kunnen genieten van heerlijke maaltijden. Kortom, ben je op zoek naar een origineel concept voor je tuin: aarzel niet en neem even contact op met Mier.

Het Ortiga atelier

Verslag van het ontstaan van onze eigen werkplek

 

Geduld en wachten loont. We zijn eindelijk zover. De eigen werkplek van Ortiga is klaar om in gebruik te nemen.

Het begon eigenlijk allemaal in het voorjaar. Omdat ik dolgraag ook voedingsproduchten wou maken was ik op zoek naar een plaats om deze te vervaardigen. Omwille van voedselveiligheid kan dat niet in de eigen keuken. Het laatste wat ik wou is dat ik Kiah, onze hond, voortdurend tot de tuin zou moeten verbannen als ik aan mijn creaties wil werken. Bovendien is het beter om een scheiding te hebben tussen prive en werk. Oorspronkelijk dacht ik er aan om alles op een externe locatie te gaan vervaardigen. Maar al snel kwam ik tot de conclusie dat dit én niet evident was om een plaats in de buurt te vinden én ook helemaal niet praktisch was. Dus, thinking out of the box. Waarom niet onze zolder omvormen tot een werkplek? Die deed toch alleen maar dienst als opslagplaats van alsmaar meer rommel en overbodige spullen. Dus zo geschiedde.

Na heel wat opruimwerk, de zoektocht naar de juiste mensen om mij te helpen bij de verbouwingen en wat geduld uitoefenen was het zover. Op 17 juli 2017 zijn de werken aan het atelier officieel gestart.

We zijn nu 2.5 maand verder en onze zolder heeft een ware metamorfose ondergaan. Het is een prachtige werkplek geworden waar ik volledig mijn ding kan doen.

In de eerste plaats is het de werkplek om de Ortiga producten te maken. Zo is het atelier uitgerust met professionele werkelementen in RVS materiaal en met diverse keukentoestellen met als topper de Rofco oven om zuurdesembrood te kunnen maken.

Maar daarnaast is het ook een plek om tot rust te komen. Een leuke fauteuil, een boekenkast met kratjes, diverse planten en eigengemaakte hanglampen van de hand van Sarah van Nuniya. Het hoort er ook allemaal bij. Het hoeft ook niet allemaal nieuw te zijn. Zo heb ik een kast op de kop kunnen tikken van mijn buren en een massief houten tafel van een ex-collega. Ik hou er wel van om spullen te hergebruiken waar kan. Zeker en vast als het dan nog om pure materialen gaat. Voor mij geeft het een extra cachet aan het atelier.

Uiteraard is het evenzeer een plek om mensen te ontvangen. Hier kunnen diverse workshops, lezingen en zo meer plaats vinden. Weliswaar voor kleinere groepen maar dat geeft juist meer de mogelijkheid om meer met de mensen bezig te zijn en zo meer kwaliteit te bieden.

Binnenkort (verwacht wordt eind november) kan je op het atelier ook terecht om producten af te halen die via de webshop zijn aangekocht en worden we tevens afhaalpunt voor Linked Farm zodat Laurence haar afzetmarkt kan verruimen tot Merchtem. We doen niets liever dan werken met lokale producten en willen dus zeker en vast meewerken om die nog meer bekend te maken bij het grote publiek.